Wykładowcy na świecie

Andrzej Bobanow: Polonistyka na Uniwersytecie Petersburskim


     Polonistyka jako kierunek badań istnieje na Uniwersytecie Petersburskim od roku 1835 (dekret cara Mikołaja I o powołaniu katedr “słowiańskich literatur i narzeczy” na czterech uniwersytetach Cesarstwa Rosyjskiego), natomiast jako osobny profil edukacyjny (specjalizacja) – od roku 1944 (reaktywacja na czterech uniwersytetach ZSRR katedr filologii słowiańskiej, mających za zadanie kształcenie tłumaczy języków słowiańskich). Do roku 1944 polonistyka na równi z innymi kierunkami slawistyki miała charakter specjalizacji akademickiej, do tego polonistycznego dziedzictwa można zaliczyć dzieła, które w okresie pracy na Uniwersytecie Petersburskim wydali J. Baudouin de Courtenay, A. Pypin i W. Spasowicz, S. Sowietow i inni. Poczynając od roku 1944 slawistyka, w tym także polonistyka, miała przeważnie orientację stosowaną, ale coraz bardziej rozwijały się tradycyjne badania z zakresu filologii polskiej (prace W. Obolewicza, J. Maciusowicz, W. Zołotowej, H. Wołoszynej, M. Malkowa, S. Nikołajewa, W. Jermoły, A. Babanowa, O. Gusiewej i in.).
     Organizacyjnie polonistyka zawsze była częścią katedry filologii słowiańskiej, ale trzeba zaznaczyć, że rekrutacja na wszystkie specjalizacje slawistyczne odbywała się i nadal odbywa się osobno (kandydaci na studia sami wybierają swoją przyszłą specjalizację podczas składania podań).
     Od roku 1944 do roku 2006 rekrutacja na polonistykę odbywała się co roku (z bardzo rzadkimi wyjątkami), ale liczebność grupy studentów polonistyki była stopniowo redukowana – z 12-15-osobowej do 5-6-osobowej. Następna po roku 2006 rekrutacja na polonistykę odbyła się w roku 2008 (ogłoszona w 2007 r. rekrutacja na odpłatne studia polonistyczne nie miała powodzenia), dalej – dopiero w roku 2012. W roku 2009 rekrutacji na polonistykę nie było, natomiast w latach 2010 i 2011 tworzono grupy o profilu kombinowanym – polonistyka plus germanistyka w roku 2010, polonistyka plus anglistyka w roku 2011. W roku 2013 znów nie było rekrutacji na studia z filologii polskiej ani w postaci tradycyjnej, ani w postaci kombinacji z jakimś kierunkiem filologii zachodnich.
     Do roku 2008 na wszystkich specjalizacjach katedry filologii słowiańskiej obowiązywał pięcioletni plan studiów (tzw. program kształcenia specjalistów). W 2003 r. po raz ostatni odbyła się rekrutacja studentów na program pięcioletni (grupa ukończyła studia w roku 2008), od roku 2004 obowiązuje czteroletni program studiów bakalarskich (licencjackich) z możliwością kontynuacji nauki na dwuletnich studiach magisterskich. Pierwsza większa rekrutacja na studia magisterskie odbyła się w roku 2008, kiedu ukończyła studia bakalarskie pierwsza grupa (grupa z rekrutacji 2004 r.). Obecnie na drugim poziomie szkoły wyższej (studia magisterskie) polonistyka jest możliwa jako specjalizacja w ramach trzech profilów magisterskich katedry filologii słowiańskiej (“Filologia słowiańska”, “Języki słowiańskie”, “Komparatystyka słowiańsko-germańska”). Na studia magisterskie mogą wstępować absolwenci programów bakalarskich innych uczelni (nie koniecznie o profile filologicznym), i trzeba powiedzieć, że magistranci katedry filologii słowiańskiej wywodzący się z innych uczelni, ostatnio najczęściej wybierają specjalizację polonistyczną. Obecnie (w roku akademickim 2013/14) z 17 magistrantów I i II roku specjalizacje polonistyczne reprezentuje 5.
     Polonistyka jako specjalizacja na poziomie studiów doktoranckich istnieje na Uniwersytecie Petersburskim od ponad stu lat, właściwie od czasów powołania pierwszych profesorów slawistyki, czyli od połowy XIX w. i nigdy nie miała przerwy w swoim istnieniu. W same tylko powojenne dziesięciolecia na wydziale filologicznym Uniwersytetu Petersburskiego (Leningradzkiego) napisano i obroniono kilkadziesiąt prac doktorskich, poświęconych problemom języka polskiego lub literatury polskiej. Na przykład, na macierzystym wydziale pisali i bronili swoje prace doktorskie wszyscy obecnie zatrudnieni w katedrze filologii słowiańskiej wykładowcy poloniści (z wyjątkiem S.Nikołajewa, który napisał i obronił zarówno pracę doktorską, jak i habilitacyjną w Instytucie Literatury Rosyjskiej Rosyjskiej Akademii Nauk).
     Dla uzupełnienia obrazu stanu nauki języka polskiego na wydziale filologicznym Uniwersytetu Państwowego w Sankt-Petersburgu należy zaznaczyć, że lektorat z języka polskiego mają w swoim programie studenci niektórych innych specjalizacji pierwszego lub drugiego poziomu, zarówno katedry filologii słowiańskiej (bułgarystyka, kroatystyka, ukrainistyka), jak i innych katedr wydziału (rusycystyka, paleoslawistyka – katedra języka rosyjskiego; bałtystyka – katedra językoznawstwa ogólnego). Lektoraty z języka polskiego dla studentów tych specjalizacji prowadzą wykładowcy katedry filologii słowiańskiej.
     Obecnie katedra filologii słowiańskiej jest podstawowym miejscem zatrudnienia dla pięciorga wykładowców polonistów: H.Wołószynej, W.Jermoły, A.Babanowa, O.Gusiewej i O.Raina. Wszyscy mają stopnie naukowe doktorów filologii. W charakterze profesora na dodatkowym miejscu zatrudnienia pracuje członek korespondencyjny Rosyjskiej Akademii Nauk, dr hab. S.Nikołajew. Prawie niezmiennie przez ostatnie 40 lat w realizacji programów katedry uczestniczą lektorzy z Polski. Od września 2009 r. jako lektor pracuje mgr Magdalena Skibicka, absolwentka Uniwersytetu w Zielonej Górze. Poza tym promotorami studentów i doktorantów polonistyki bywają profesorowie katedry filologii słowiańskiej W.Mokienko (frazeologia) i M.Kotowa (paremiologia). Nie są polonistami pod względem swojego bazowego wykształcenia filologicznego, ale problematyka polonistyczna zajmuje istotne miejsce w ich dorobku naukowym.
     Od marca 2009 r. przy katedrze filologii słowiańskiej działa Gabinet języka polskiego i kultury polskiej, wyposażony w sprzęt audiowizualny oraz multimedialny oraz w najnowszą polską literaturę naukową i dydaktyczną. Gabinet ten w znacznej mierze wypełnił braki w zaopatrzeniu w najnowsze polskie wydawnictwa, które były odczuwane dawniej, a wynikały z tego, że biblioteka katedry filologii słowiańskiej posiadająca w swoich zbiorach dużo rzadkich i cennych pozycji, w tym także dla edukacji polonistycznej, od dawna ma poważne problemy ze znalezieniem przestrzeni dla ulokowania nowych książek.

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl