Wykładowcy na świecie

Marta Vojteková: O polonistyce w Preszowie na Słowacji. Historia i współczesność.


Katedra slawistyki IRUS, Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie, Słowacja, marta.vojtekova@unipo.sk

     Polonistyka w Preszowie ma na Słowacji bardzo długą tradycję. Lektorat języka polskiego został w Preszowie otwarty w roku akademickim 1969/1970. Założony został przy Katedrze Języka i Literatury Słowackiej na Wydziale Filozoficznym w Preszowie Uniwersytetu Pavla Jozefa Šafárika w Koszycach. Od roku akademickiego 1993/1994 został włączony do Katedry Slawistyki, którą wydzielono z Katedry Języka i Literatury Słowackiej i która została powołana do życia jako samodzielna jednostka naukowo-dydaktyczna Wydziału Filozoficznego w Preszowie Uniwersytetu Pavla Jozefa Šafárika w Koszycach dnia 1 września 1993 roku. Katedra Slawistyki jest od roku 1997 częścią Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie i w ramach reorganizacji na Wydziale Filozoficznym została od 1 września 2005 roku wraz z Katedrą Rusycystyki i Translatoryki oraz Katedrą Ukrainistyki scalona w Instytut Rusycystyki, Ukrainistyki i Slawistyki. Lektorat języka polskiego na przekór pewnym organizacyjnym zmianom utrzymał się przy Katedrze Slawistyki aż do chwili obecnej i w roku akademickim 2012/2013 kończy już czterdziesty czwarty rok swego istnienia.
     Nauczanie języka polskiego w Katedrze Slawistyki było realizowane w ramach kilku programów nauczania: slawistyka – nauczycielskie studia magisterskie w kombinacji z językiem słowackim, ukraińskim, rosyjskim (1992/1993 – 2003/2004), slawistyka – jednolite nienauczycielskie studia magisterskie (od r. 1995/1996), język i literatura polska – nienauczycielskie magisterskie studia w kombinacji z językiem słowackim, niemieckim, angielskim, zarządzaniem, filozofią (1998/1999 – 2002/2003). W ramach prowadzonych kierunków język polski był nauczany jako specjalizacja, co oznacza, że poza ćwiczeniami lektorskimi z języka polskiego studenci zaliczyli także wykłady i seminaria z języka polskiego, literatury i kultury, często w szerszym słowiańskim kontekście. Lektorat języka polskiego jest także częścią kierunku – język i literatura słowacka, a jako przedmiot fakultatywny jest proponowany studentom innych kierunków. Obecnie w Katedrze Slawistyki realizowana jest nauka języka polskiego na stopniu magisterskim w ramach kończącego się kierunku slawistyka – jednolite studia nienauczycielskie i na studiach licencjackich w ramach nowego kierunku – studia środkowoeuropejskie, których gwarantem jest doc. PhDr. Peter Káša, CSc. Prowadzony kierunek studiów ma ambicje w najbliższej perspektywie czasowej umożliwić studentom kontynuowanie nauki na stopniu magisterskim.
     Zasadnicze jądro programu studiów środkowoeuropejskich stanowią przedmioty: współczesny język polski, lektorat (język polski i drugi język do wyboru) komunikacja językowa (język polski i drugi język do wyboru), wypowiedź pisana, seminarium translatologiczne (język polski i drugi język do wyboru), wstęp do studiów środkowoeuropejskich, podstawy językowej komunikacji, podstawy literackiej komunikacji, lingwistyka kulturowa, literatura i kultura środkowoeuropejska, historia Europy Środkowej, kino środkowoeuropejskie, regionalno-geograficzna charakterystyka Europy Środkowej, podstawy zarządzania marketingowego i podstawy komunikacji interkulturowej. Przedmioty fakultatywne na kierunku studia środkowoeuropejskie stanowią: ćwiczenia językowe (język polski lub inny język do wyboru), slawistyka – wybrane zagadnienia, podstawy informatyki i redakcja tekstu, turystyka, analiza tekstów medialnych, wybrane zagadnienia z literatur wschodniosłowiańskich, literatura światowa, twórcze pisanie, lingwokulturowa analiza tekstów literackich i podstawy public relation.
     Absolwenci studiów środkowoeuropejskich uzyskują kompetencje językowe w zakresie posługiwania się językiem polskim i drugim wybranym językiem w mowie i piśmie, opanowują podstawy przekładu pisemnego i ustnego w dwóch językach, mają rozeznanie w polityce środkowoeuropejskiej, życiu społecznym, kulturze i historii, posiadają praktyczne umiejętności tworzenia i przekładania materiałów reklamowych, znają podstawy zarządzania ruchem turystycznym i kulturą. Studia umożliwiają również pobyt za granicą, dają perspektywę podróżowania i korzystania ze stypendiów podczas dłuższych pobytów badawczych w atrakcyjnych miastach Europy Środkowej (Kraków, Warszawa, Budapeszt, Brno, Wiedeń, Berlin itp.), a także możliwość nawiązania kontaktów z instytucjami i firmami, które są nastawione na handel i ruch turystyczny w kraju i za granicą, szczególnie w Polsce. Absolwenci kierunku studia środkowoeuropejskie mogą znaleźć zatrudnienie w instytucjach społeczno-kulturalnych, sferze gospodarczej i przedsiębiorczości (turystyka, ruch turystyczny, międzynarodowa współpraca regionalna), w instytucjach państwowych, dyplomacji, instytucjach międzynarodowych, w trzecim sektorze i w organizacjach pozarządowych czy też w pracy redaktorskiej, działalności wydawniczej i naukowo-badawczej.
     Podczas istnienia lektoratu języka polskiego w Preszowie obejmowali go lektorzy z niemal wszystkich polskich uniwersytetów czy miast. Od roku 1969 przy Katedrze Języka i Literatury Słowackiej i od roku 1993 przy Katedrze Slawistyki pracowali następujący lektorzy: mgr Danuta Abrahamowicz – Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (1969 – 1972), dr Jan Dutkowski – Uniwersytet Śląski w Sosnowcu (1972 – 1973), dr Henryk Pustkowski – Uniwersytet Łódzki (1973 – 1976), mgr Waldemar Zamlewski – Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu (1976 – 1980), mgr Władysław Wójtowicz – Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Rzeszowie (1980 – 1984), dr Bogdan Owczarek – Uniwersytet Warszawski (1984 – 1986), mgr Kazimiera Buda – Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców Uniwersytetu Łódzkiego (1986 – 1989), mgr Wirginia Mirosławska – Uniwersytet Łódzki (1989 – 1994), dr Barbara Maciejewska – Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców Uniwersytetu Łódzkiego (1994 – 1999), mgr Agáta Hrkľová – Kraków (2000 – 2004), dr Bożena Kotuła – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskej w Lublinie (2004 – 2009), dr Maria Czempka-Wewióra – Uniwersytet Śląski w Katowicach (od 2009 r.).
     W centrum zainteresowań pracowników etatowych Katedry Slawistyki od początku znajdował się język, literatura i kultura polska w szerokim słowiańskim czy środkowoeuropejskim kontekście, również jako problematyka przekładu. Spomiędzy całego szeregu projektów naukowych prowadzonych w Katedrze i obejmujących poszczególne przestrzenie naukowe przedstawimy jedynie niektóre, np.: „Słowacko-Polskie pogranicze. Język, kultura, i historia osadnictwa” (1999 – 2001, 2002 – 2004), „Gwary Wschodniosłowackie i ich stosunek do gwar w innych językach” (1999 – 2001), „Język słowacki i języki słowiańskie w ujęciu konfrontatywnym” (2006 – 2008, 2009 – 2011), „Międzykulturowe i komparatywne odczytywanie dziewiętnastowiecznej literatury słowackiej” (2010 – 2011), „Dynamiczne procesy we współczesnej slawistyce językoznawczej” (2011 – 2013). Katedra Slawistyki w czasie swego funkcjonowania zorganizowała liczne międzynarodowe przedsięwzięcia naukowe. Warto wymienić chociażby międzynarodową konferencję naukową zorganizowaną w roku 1998 przy okazji otwarcia programu nauczania „Język i literatura polska” na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie (1998/1999) i na cześć Danuty Abrahamowicz, założycielki lektoratu języka polskiego na Wydziale Filozoficznym w Preszowie Uniwersytetu Pavla Jozefa Šafárika w Koszycach oraz międzynarodową konferencję naukową zorganizowaną w roku 2009 przy okazji piętnastej rocznicy istnienia Katedry Slawistyki, czterdziestej rocznicy założenia lektoratu języka polskiego i setnej rocznicy urodzin Š. Tóbika. Pokłosiem obu spotkań są tomy pokonferencyjne Slovensko-poľské kontakty v reláciách interkultúrnej komunikacie (2000) i Slavistika v premenách času (2009).
     Katedra Slawistyki stale współpracuje ze znaczącymi krajowymi i zagranicznymi instytucjami (np. Instytut Polski w Bratysławie, Slavistický ústav Jána Stanislava Slovenskej akadémie vied «Instytut Slawistyczny Jána Stanislava Słowackiej Akademii Nauk» w Bratysławie, Katedra Filologii Słowiańskich Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie, Instytut Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Zakład Języków i Literatur Zachodniosłowiańskich Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i inne) oraz ma podpisane umowy bilateralne z wieloma polskimi uniwersytetami (np. Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Uniwersytet Marie Curie-Skłodowskiej, Uniwersytet Śląski w Katowicach i inne), w ramach których realizowana jest mobilność pracowników i studentów.
     Poza lektorami języka polskiego w Katedrze Slawistyki pracowało kilku lektorów języka bułgarskiego i białoruskiego, pracowników etatowych i doktorantów. Od roku akademickiego 2012/2013 podstawową kadrę personalną stanowią: doc. PhDr. Peter Káša, CSc. (Kierownik Katedry Slawistyki, gwarant kierunku studia środkowoeuropejskie); mgr Marta Vojteková, PhD. (asystent naukowy); mgr Ivana Slivková, PhD. (asystent naukowy); dr Maria Czempka-Wewióra (lektor języka polskiego); doc. Dobrina Georgieva Daskalova (lektor języka bułgarskiego); mgr Jana Belánová (doktorantka). Ważne miejsce w Katedrze Slawistyki należy się prof. PhDr. Júlii Dudášovej-Kriššákovej, DrSc., założycielce Katedry Slawistyki, wieloletniego kierownika i gwaranta kierunku slawistyka na trzech poziomach kształcenia, która od roku akademickiego 2012/2013 pracuje w Katedrze jako wykładowca nieetatowy. Pracownikiem Katedry jest również mgr Marek Mitka, PhD., który obecnie pełni funkcję lektora języka słowackiego na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
     Na zakończenie zamieszczamy krótkie sylwetki pracowników etatowych Katedry Slawistyki, którzy prowadzą zajęcia w ramach nowego programu nauczania, jakim są studia środkowoeuropejskie. Poza nimi, w jego realizację jest zaangażowanych kilku pracowników z innych katedr.
     Doc. PhDr. Peter Káša, CSc. – ukończył kierunki – język słowacki i historia na Wydziale Filozoficznym w Preszowie Uniwersytetu Pavla Jozefa Šafárika w Koszycach (1987). Pracę doktorską pt. Raná tvorba Pavla Jozefa Šafárika obronił w Bratysławie (1995), a następnie uzyskał stopień doktora habilitowanego na Uniwersytecie Preszowskim w Preszowie. Zarówno pod względem naukowym, jak i dydaktycznym koncentruje się głównie na zachodniosłowiańskich i środkowoeuropejskich stosunkach i kontekstach literackich oraz ich związkach kulturowych w XIX i XX wieku. Jest autorem trzech monografii Dve štúdie o Pavlovi Jozefovi Šafárikovi (1995), Medzi estetikou a ideológiou: literárnohistorické a komparatistické štúdie (2001), Medzi textami a kultúrami: slovenská literatúra prvej polovice 19. storočia v stredoeurópskom kontexte (2011); autorem podręczników akademickich, kilkudziesięciu rozpraw i artykułów, które poza Słowacją publikował głównie w Polsce, Czechach i na Węgrzech. Pracował jako lektor języka i kultury słowackiej na Uniwersytecie Warszawskim (1995 – 1999) i w Instytucie Slawistyki i Europy Środkowej Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Katolickiego w Pilíšskej Čabe na Węgrzech (2004 – 2008). Obecnie pracuje jako nauczyciel akademicki w Katedrze Slawistyki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie, jest Kierownikiem Katedry Slawistyki i gwarantem kierunku studia środkowoeuropejskie.
     Mgr. Marta Vojteková, PhD. – ukończyła kierunki – język i literatura polska oraz język i literatura słowacka na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie (2003). W latach 2003 – 2006 była słuchaczem dziennych studiów doktoranckich w Katedrze Slawistyki Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie na kierunku slawistyka – języki słowiańskie. Rozprawę doktorską obroniła w roku 2007 i w roku 2008 opublikowała ją jako monografię pod tytułem Predložky v spisovnej slovenčine a poľštine (Przyimki w słowackim i polskim języku literackim). Od roku 2006 pracuje w Katedrze Slawistyki jako asystent naukowy. Prowadzi wykłady i seminaria z przedmiotów: współczesny język polski, komunikacja językowa, wypowiedź pisemna, ćwiczenia językowe, seminarium przekładoznawcze, polsko-słowacka gramatyka konfrontatywna. Uczestniczyła w dwóch letnich szkołach języka polskiego prowadzonych na UMCS w Lublinie. W swej pracy naukowo-badawczej skupia się na badaniach porównawczych języka polskiego i słowackiego i poświęca się przekładowi specjalistycznemu z języka polskiego na słowacki i ze słowackiego na polski. Jest współautorką podręcznika akademickiego Slovenčina a poľština: synchrónne porovnanie s cvičeniami (2012) i autorką 30 artykułów naukowych.
     Mgr. Ivana Slivková, PhD. – absolwentka slawistyki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Preszowskiego w Preszowie (2005). W latach 2005 – 2008 była słuchaczem dziennych studiów doktoranckich na kierunku slawistyka – języki słowiańskie. Wzięła udział w trzech pobytach badawczych na Państwowym Uniwersytecie Pedagogicznym M. Tanka w Mińsku. Obroniła pracę doktorską pt. Samuel Cambel a Jauchim Fiodarovič Karski v kontexte slovenskej a bieloruskej historickej jazykovedy (2008). Od roku akademickiego 2008/2009 pracuje w Katedrze Slawistyki, początkowo jako wykładowca nieetatowy, a następnie jako etatowy pracownik prowadzący przedmioty z zakresu dyscyplin historyczno-literackich i literaturoznawczych. W swej pracy naukowo-badawczej skupia się na zagadnieniach dotyczących historii języka białoruskiego i słowackiego oraz współczesnej literatury białoruskiej w szerokim słowiańskim kontekście, jest ponadto tłumaczem przysięgłym języka białoruskiego. Jest także współautorką podręcznika akademickiego Komparatívne čítanie slovenskej literatúry 19. storočia: stredoeurópske súvislosti (2011) oraz szeregu artykułów naukowych.
     Dr Maria Czempka-Wewiór – absolwentka polonistyki Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Tytuł doktorski uzyskała na podstawie dysertacji Kategoria pamięci w języku i we współczesnej literaturze autobiograficznej napisanej pod kierunkiem prof. dr hab. Małgorzaty Kity. W 2006 roku ukończyła Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne Nauczania Kultury Polskiej i Języka Polskiego jako Obcego prowadzone w Uniwersytecie Śląskim i od 2005 roku stale współpracuje ze Szkołą Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego. W roku akademickim 2007/2008 pracowała jako lektor języka polskiego na Uniwersytecie w Genui, a od roku 2009 prowadzi lektorat języka polskiego jako obcego na Uniwersytecie Preszowskim w Preszowie dokąd została skierowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego RP. Jej zainteresowania skupiają się przede wszystkim wokół zagadnień kognitywno-kulturowych i glottodydaktycznych. Opublikowała kilkanaście artykułów naukowych, a w tym kilka prac służących nauce języka polskiego jako obcego, jest redaktorem kilku tomów pokonferencyjnych. Jeszcze jako studentka w roku akademickim 2004/2005 otrzymała stypendium Ministra Edukacji Narodowej i Sportu za wybitne osiągnięcia w nauce.
     Więcej informacji o Katedrze Slawistyki oraz kierunku studia środkowoeuropejskie można znaleźć na stronie: www.unipo.sk/filozoficka-fakulta/iruas.
     Wierzymy, że studia polonistyczne i badania słowacko-polskich kontaktów w Preszowie są wartościowe i w pełni uzasadnione i dlatego życzymy preszowskiej polonistyce kolejnych wielu lat pomyślnego funkcjonowania.

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl