Biogramy członków

dr hab. prof. UŚ Bernadeta Niesporek-Szamburska

Posiadane dyplomy, stopnie naukowe:
- 2004 – doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa, stopień przyznany przez Radę Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego na postawie oceny ogólnego dorobku naukowego i przedstawionej rozprawy habilitacyjnej Językowy obraz pór roku i tradycji kulturowych w twórczości dzieci. Wydawnictwo UŚ. Katowice 2004 (recenzenci: prof. zw. dr hab. Jadwiga Kowalik, prof. dr hab. Kazimierz Ożóg, prof. zw. dr hab. Aleksander Wilkoń).
- 1987 – stopień doktora nauk humanistycznych, stopień przyznany przez Radę Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego na podstawie dysertacji Język wierszy dla dzieci (na materiale „Świerszczyka”), napisanej pod kierunkiem prof. zw. dr hab. Aleksandra Wilkonia (recenzenci: prof. zw. dr hab. Władysław Lubaś, prof. dr hab. Edward Polański).
- 1977 – magister filologii polskiej (dyplom z wyróżnieniem), stopień przyznany w Uniwersytecie Śląskim na podstawie pracy Nazwy własne w „Trylogii” Henryka Sienkiewicza i ich funkcje stylistyczne, napisanej pod kierunkiem prof. zw. dr hab. Władysława Lubasia.

Przebieg pracy zawodowej:
  • 2009.01.01 – nadal: profesor nadzwyczajny w Katedrze Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej, Uniwersytet Śląski, pełny etat;
  • 02.2006 – 1.05.2013: kierownik Zakładu Dydaktyki Języka Polskiego w Katedrze Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej, Uniwersytet Śląski, pełny etat;
  • 02.2005 – 01.01.2009: adiunkt w Katedrze Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej, Uniwersytet Śląski, pełny etat;
  • 10. 2001 - 01.2005: st. wykładowca w Katedrze Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej, Uniwersytet Śląski, pełny etat;
  • 10.1987- 09.2001: adiunkt w Zakładzie Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej, od 1995: w Katedrze Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej, Uniwersytet Śląski, pełny etat;
  • 04.1981 - 09.1987: st. asystent w Zakładzie Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej, Uniwersytet Śląski, pełny etat;
  • 04.1979 - 03.1981: asystent w Zakładzie Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej, Uniwersytet Śląski, pełny etat;
  • 10.1978 - 03.1979: asystent stażysta w Zakładzie Metodyki Nauczania Języka i Literatury Polskiej, Uniwersytet Śląski, pełny etat;
  • 10.1977 - 09.1978: st. referent w Sekretariacie Rektora, Uniwersytet Śląski, pełny etat;
  • 02.1977 - 09.1977: pomoc techniczna w Pracowni Polszczyzny Mówionej Instytutu Języka Polskiego, Uniwersytet Śląski, pół etatu.

Praca naukowa
     Problematyka językoznawcza interesowała mnie już podczas studiów (1972-1977) – moja praca magisterska dotyczyła problemów stylistyki językowej i onomastyki. Jeszcze jako studentka uczestniczyłam też w zbieraniu i opracowywaniu tekstów mówionych miast Śląska i Zagłębia. Po ukończeniu studiów dalej zajmowałam się badaniami socjolingwistycznymi i psycholingwistycznymi. Rozszerzyłam ten zakres zainteresowań na językoznawstwo stosowane i dydaktykę języka polskiego, co znalazło odzwierciedlenie w publikacjach (4 książki – w tym jedna współautorska; 4 redakcje monografii, 102 artykuły, 12 opracowań dydaktycznych o charakterze podręcznikowym lub skryptowym – w tym 4 książki samodzielne; 17 recenzji, 1 współautorski podręcznik – dla dzieci uczących się języka polskiego jako drugiego; 1 współautorski edukacyjny wielojęzyczny program komputerowy) – drukowanych w seriach naukowych („Socjolingwistyka”, „Język Artystyczny”, „Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego”, „Język Trzeciego Tysiąclecia”, „Lingwistyka Stosowana”) i ogólnopolskich monografiach zbiorowych.
     Swoją wiedzę o języku i stylu literatury pogłębiłam, czyniąc przedmiotem badawczym rozprawy doktorskiej tworzywo językowe wierszy dla dzieci (obroniona w 1987 r.). Opublikowana w 1990 r. pod tytułem: Język wierszy dla dzieci (na materiale „Świerszczyka”) spotkała się z żywym oddźwiękiem. Świadczy o tym recenzja w „Nowych Książkach” (1991) czy umieszczenie wśród pozycji bibliograficznych „Słownika literatury dziecięcej i młodzieżowej” z 2002 roku, a także liczne odwołania innych badaczy do ustaleń przedstawionych w opracowaniu. W kręgu zainteresowań językiem literatury dla dzieci mieszczą się też moje opracowania na temat zabaw słowem w wierszach dla dzieci, a także na temat przekładu znanych lektur dziecięcych czy recenzje tekstów dla dzieci.
     Rozszerzenie obszaru zainteresowań badawczych na zagadnienia kognitywizmu i etnolingwistyki znalazło wyraz w licznych artykułach i rozprawie habilitacyjnej wydanej w 2004 r., pt. Językowy obraz pór roku i tradycji kulturowych w twórczości dzieci, a także w monografii Stereotyp czarownicy i jego modyfikowanie. Na przykładzie tekstów dla dzieci i wypowiedzi dziecięcych (Katowice 2013 r.). Tworzywo pierwszego opracowania stanowi twórczość językowa dzieci. W pracy tej przedstawiłam ich językowe wyobrażenia na temat wybranych fragmentów otaczającego świata. Stosując przede wszystkim narzędzia analizy kognitywnej, opisałam sposoby postrzegania, kategoryzowania i wartościowania rzeczywistości – ważkie dla badań nad językiem dzieci i młodzieży. Celem drugiej monografii było ukazanie na przykładzie wyobrażenia mitologicznego – czarownicy, z jaką zawartością stereotypu stykają się dzieci rozpoczynające swą edukację kulturową i społeczną, oraz jak poznawczo i językowo radzą sobie z jego złożoną treścią. Istotną częścią monografii stało się więc przedstawienie kontekstu kulturowego – wierzeniowego i językowego, który może wpływać na konceptualizację wyobrażenia przez dzieci. Na tle „amalgamatowego” w charakterze stereotypu czarownicy przedstawiłam zróżnicowane w tekstach dla dzieci profile jej wyobrażenia – te tradycyjne z baśni ludowej i klasycznej literackiej, oraz te zmodyfikowane – z baśni nowoczesnej i z utworów fantasy. Takie stereotypowe obrazy – kulturowy i literacki, zostały zestawione z wypowiedziami dziecięcymi, by na ich podstawie ukazać proces kształtowania się jej dziecięcego wizerunku.
     Z zagadnień kognitywnych interesuje mnie także wpływ uwarunkowań biologicznych na procesy językowe. Ten krąg zagadnień znalazł wyraz w szeregu analiz związanych ze zjawiskiem synestezji oraz relacji między zmysłami a językiem. Opracowanie dotyczące metafory synestezyjnej w języku dziecka przedstawiłam na międzynarodowym sympozjum w Berlinie, a także drukowałam w postaci opracowań. Z kolei artykuł dotyczący odzwierciedlenia zmysłowych ujęć dotykowych w języku opublikowano w czasopiśmie „Slavica” (Debreczyn).
     Zainteresowanie językiem samorodnej twórczości dziecięcej zaowocowało opublikowaniem współautorskiej książki pt. Dziecko w świecie języka (2004) i Tworzyć teksty (2008), zaś dalsze badania języka tekstów dla dzieci – szerszymi opracowaniami dotyczącymi kształtowania języka i tekstu we współczesnych wierszach dla dzieci i w baśni, w najnowszych czasopismach dla dzieci i młodzieży, a także w przekładzie literackim (obszerne opracowania umieszczone są w 2 monografiach na temat literatury dla dzieci i młodzieży pod red. K.Heskiej-Kwaśniewicz, 2008, 2010). Kolejne opracowanie na temat nowego spojrzenia na czasopiśmiennictwo dla dzieci z okresu PRL znajduje się w druku.
     Kilka moich prac było rezultatem ogólnopolskich badań zespołowych nad modernizacją kształcenia polonistycznego w szkołach, ostatnio także nad wzajemnymi relacjami mediów elektronicznych i kultury popularnej oraz edukacji polonistycznej, zwłaszcza językowej. Zajmuję się także uczeniem języka polskiego jako obcego wśród dzieci. Bezpośrednie wykorzystanie w praktyce znalazły artykuły umieszczone na łamach czasopism o profilu dydaktycznym, w podręczniku dla nauczycieli klas V oraz we współautorskim podręczniku do nauczania języka polskiego jako obcego – dla dzieci (Bawimy się w polski 1 – podręcznik z 2009 r. ma obecnie trzecią edycję.
     Uczestniczę w życiu naukowym i dydaktycznym Katedry, podejmując badania zespołowe w ramach projektów KBN, obecnie – MNiSW (w latach 1997-2000 – był to projekt analizujący problemy kultury języka wśród uczniów i nauczycieli szkół średnich, 2004-2007 – badania nad komunikatywnością i funkcjami podręczników do kształcenia językowego, a w latach 2009-2012 prowadziłam jako kierownik projektu badania dotyczące wiedzy o języku polskim we współczesnej szkole). Jako koordynator specjalności nauczycielskiej biorę udział w przygotowaniu studentów filologii polskiej do zawodu nauczyciela polonisty. Uczestniczę także w przygotowaniu do zawodu nauczycieli uczących języka polskiego jako obcego, także poza granicami naszego kraju (Niemcy – 2005, 2007, 2012; Białoruś – 2007; Ukraina – 2009).
     Od 2005 r. biorę aktywny udział w programie LLP/Erasmus. W ramach tego programu wygłaszałam wykłady na uniwersytetach w Niemczech (Halle, Lipsk, Berlin), w Słowacji (Bratysława), w Bułgarii (Sofia, Płowdiw, Weliko Tarnowo), we Włoszech (Florencja), na Węgrzech (Debreczyn), na Łotwie (Daugavpils), w Rumunii (Bukareszt) oraz w Turcji (Stambuł). Uczestniczę w licznych konferencjach naukowych (językoznawczych, psycholingwistycznych, dydaktycznych) – międzynarodowych i ogólnopolskich, wygłaszając referaty.
     Nadal interesują mnie zagadnienia socjolingwistyczne, a szczególnie zagadnienia komunikacji językowej dziecka. Wygłaszałam referaty (w języku angielskim) na międzynarodowych sympozjach na temat badań języka dziecka (w 1993 r. w Krakowie – Crosslinguistic Workshop on the Acquisition of Slavic and Baltic Languages by Children; także w programie CHILDES; w 2002r. w Madison, Wisconsin (USA) – Study of Child Language and Research of Child Language Disorders; i w 2005 r. w Berlinie - Intercultural Aspects of Unimpaired and Impaired Language Acquisition: A Window on Universal and Language Particular Learning Mechanisms).
     Za szczególne osiągnięcie naukowe – z przeniesieniem jej rezultatów na działania pragmatyczne – uważam swoją pracę w latach 2004-2007 w programie ramowym Unii Europejskiej – Sokrates Lingua 1: Slavic Network – Językowa i kulturowa integracja i współautorstwo (wspólnie z prof. dr hab. E. Jaskółą, dr hab. R. Cudakiem, dr hab., prof. UŚ J. Tambor i partnerami zagranicznymi ze Słowacji, Słowenii, z Bułgarii, Czech i Niemiec) Programu multimedialnego, promującego naukę języków słowiańskich metodą porównawczą. Program ten budzi powszechne zainteresowanie w kraju i zagranicą.
     Nie był to jedyny udział w projektach badawczych, ponieważ od początku swej pracy naukowej uczestniczyłam w badaniach prowadzonych w zespołach międzyuczelnianych. Profil badań zawsze wiązał się z komunikacją językową, ze sprawnością językową czy kulturą języka w środowisku szkolnym. Początkowo uczestniczyłam w badaniach zespołów kierowanych przez prof. E. Polańskiego czy prof. J. Jarowieckiego, następnie prof. H. Synowiec, a w ostatnich latach sama kierowałam zespołem badawczym (projekt Wiedza o języku ojczystym we współczesnej szkole) czy eksperckim (w ramach projektu Dydaktyka literatury i języka polskiego w gimnazjum w świetle nowej podstawy programowej).
     Jestem członkiem International Association for the Study of Child Language (od 1993 r.), Komisji Językoznawczej PAN w Katowicach, Polskiego Towarzystwa Językoznawczego oraz Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego, a także Polskiego Towarzystwa Lingwistyki Stosowanej. W latach 2005-2010 byłam członkiem Komisji Rozwoju i Zaburzeń Mowy Dziecka Komitetu Językoznawczego PAN.
     W planach mam dalsze badania nad językowym obrazem świata dzieci i młodzieży, a także kognitywne badania odkrywające związki między biologią (zmysłami) a językiem.


Praca dydaktyczna
Typy prowadzonych zajęć:
  • seminarium licencjackie (1)
  • seminaria magisterskie (8)
  • wykłady specjalnościowe na studiach licencjackich i magisterskich i doktoranckich
  • ćwiczenia z dydaktyki języka polskiego
  • ćwiczenia z kultury żywego słowa i emisji głosu
  • ćwiczenia z literatury dla dzieci i młodzieży.
    • Promotor 114 magistrów i 14 licencjatów.
    • Promotor 2 rozpraw doktorskich, które recenzenci rekomendowali do druku.
    • Recenzent 4 rozpraw doktorskich.
    • Recenzent 1 rozprawy habilitacyjnej.
    • Tutor 1 studentki Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych UŚ.

Współpraca międzynarodowa
  • aktywny udział (od 2005 r.) w programie LLP/Erasmus:
  • wykłady na uniwersytetach w Niemczech (Halle, Lipsk, Berlin);
  • zajęcia ze studentami w Słowacji (Bratysława), w Bułgarii (Sofia, Płowdiw, Weliko Tarnowo),
  • wykłady we Włoszech (Florencja), na Węgrzech (Debreczyn), na Łotwie (Daugavpils), w Rumunii (Bukareszt) oraz w Turcji (Stambuł).
  • uczestnictwo ( z referatami) w konferencjach międzynarodowych, także zagranicą (w konferencjach językoznawczych, psycholingwistycznych, dydaktycznych) – w Madison (USA), Berlinie, w Bańskiej Bystrzycy, w Nitrze, w Londynie;
  • uczestniczę w programach wymiany bilateralnej, wykładając i ucząc studentów, a także promując własną uczelnię – w USA (Chicago, Bloomington – Indiana – 2011 r.), w Gruzji (Tbilisi – 2011 r.), na Ukrainie (Charków, Dniepropietrowsk, Mariupol – 2009 r.), w Kanadzie (Montreal, Toronto – 2012 r.).

Działalność organizacyjna
Do moich osiągnięć organizacyjnych w ostatnich latach należą:
  • sprawne kierowanie Zakładem Dydaktyki Języka Polskiego (organizacja pracy naukowej i dydaktycznej, opieka nad młodszymi pracownikami oraz doktorantami studiów stacjonarnych i niestacjonarnych – od 2006 r. do maja 2013 r.)
  • koordynowanie specjalnością nauczycielską na kierunku filologia polska;
  • skuteczne opracowanie wniosku na grant aparaturowy (docelowo – Pracownia Dziedzictwa Kulturowego w Regionie Śląskim), a po przyznaniu – wdrożenie i zorganizowanie nowocześnie wyposażonej w sprzęt audiowizualny sali dydaktycznej (2006-2007);
  • zorganizowanie i kierowanie zespołem do opracowania projektów nowych programów nauczania studiów dwukierunkowych: filologia polska z etyką, filologia polska z dysfunkcjami mówienia, pisania i czytania w związku z ogłoszonym konkursem ministerialnym – 2005 r. (dostępne w dokumentach Katedry);
  • przewodniczenie zespołowi egzaminacyjnemu w czasie kwalifikacji młodzieży pochodzenia polskiego na studia w Polsce (w ramach prowadzonej przez BUWiWM rekrutacji do polskich szkół wyższych w Grodnie i Baranowiczach (Ukraina: Kijów, Żytomierz – 2007; Białoruś: Grodno, Baranowicze – 2008; Kazachstan: Astana – 2011; Mołdawia: Kiszyniów – 2012);
  • prowadzenie egzaminów i testów z języka polskiego dla dzieci pochodzenia polskiego zamieszkałych w Wielkiej Brytanii (Kraków – 2008);
  • współorganizowanie konferencji naukowych odbywających się, w ramach programu ramowego UE–Socrates Lingua 1, na terenie Polski oraz – wspólne z koordynatorem – przygotowanie raportów: progresywnego i końcowego (nr grantu: 113755-CP-1-2004-1-PL-LINGUA-L1);
  • inspirowanie i współorganizowanie licznych konferencji ogólnopolskich i międzynarodowych przy Katedrze (a wcześniej – także Zakładzie Dydaktyki Języka Polskiego);
  • pełnienie funkcji pełnomocnika Dziekana Wydziału Filologicznego ds. Jakości Kształcenia i Systemu Bolońskiego (w latach 2009-2012); wdrożenie w tym czasie systemu ankietyzacji pracowników naukowych, a także pracowników dziekanatów przez studentów na Wydziale;
  • pełnienie roli członka Uczelnianego Zespołu ds. Jakości Kształcenia (2009-2012), Uczelnianego Zespołu ds. KRK – ocenianie nowopowstałych programów studiów (2012- nadal;
  • uczestniczenie w pracach Wydziałowego Zespołu ds. KRK, wdrażającego system na Wydziale: modyfikowanie programów studiów wraz z narzędziami ich opisu i zapisu (2011- nadal);
  • kierowanie pracami Uczelnianego Zespołu ds. Kształcenia Nauczycieli (od 2012-nadal), opracowanie systemu przygotowania studentów do wykonywania zawodu nauczyciela zgodnie z nowymi standardami ministerialnymi;
  • pełnienie funkcji pełnomocnika JM Rektora ds. Kształcenia nauczycieli w Uniwersytecie Śląskim (2013- nadal).

Stowarzyszenie „Bristol” Polskich i Zagranicznych Nauczycieli Kultury Polskiej i Języka Polskiego jako Obcego



02-078 Warszawa, ul. Krzywickiego 34
Sekretariat:
tel. +48 (22) 625-42-53, +48 (22) 625-42-67
fax +48 (22) 625-75-23


Copyright © 2017 Stowarzyszenie „Bristol”
Wszelkie prawa zastrzeżone

 

Nawigacja strony:

 

Organizacyjne: