Przeczytane/Polecane

Glottodydaktyka polonistyczna. Pochodzenie – stan obecny – perspektywy Władysław Miodunka


  Na polskim rynku wydawniczym pojawiła się pozycja bardzo interesująca dla wszystkich zajmujących się nauczaniem polszczyzny jako języka obcego, drugiego czy odziedziczonego. Tą pozycją jest „Glottodydaktyka polonistyczna. Pochodzenie – stan obecny – perspektywy” autorstwa prof. Władysława T. Miodunki, którego nikomu nie trzeba przedstawiać. Książka została wydana przez Księgarnię Akademicką w Krakowie w serii „Biblioteka LingVariów” w 2016 roku. To pierwsza tak obszerna, bo licząca 413 stron, publikacja podsumowująca rozwój glottodydaktyki polonistycznej w latach 1950 – 2015: początki jej rozwoju na polonistyce UW w latach 60. minionego wieku , potem przedmiot i zakres prowadzonych badań, wreszcie dorobek naukowy glottodydaktyki. Na ten dorobek złożyły się prace publikowane w powstających jednostkach uczelnianych, zajmujących się językowym kształceniem cudzoziemców. Autor przedstawił w różnych częściach swej syntezy osiągnięcia dydaktyczno-naukowe poszczególnych ośrodków, co pośrednio pozwoli odpowiedzieć na pytanie o wkład każdego z nich do rozwoju glottodydaktyki.
  „Glottodydaktyka polonistyczna” to bogato udokumentowane kompendium wiedzy o nauce, która w Polsce przeżywa swój dynamiczny rozwój, idąc w ślady glottodydaktyki europejskiej. Glottodydaktyka nie pojawiła się znikąd: początkowo była praktyką nauczania języka polskiego cudzoziemców, potem językoznawstwem polonistycznym stosowanym do nauczania obcokrajowców, wreszcie – pod wpływem glottodydaktyki języków niemieckiego i angielskiego, rozwijanej w UAM i UW – glottodydaktyką polonistyczną. To stopniowe przechodzenie od praktyki do teorii nauczania języka polskiego jako obcego zostało pokazane w rozdziale pierwszym, w którym Autor omawia m.in. status glottodydaktyki, jej modelowanie, także interdyscyplinarność i autonomię oraz pochodzenie samego terminu. W ten sposób „zanurza” czytelnika w tematyce publikacji, dostarczając mu tym samym interesującej wiedzy, przydatnej w dalszej lekturze, gdyż pozwalającej naocznie zobaczyć i docenić obecny dorobek glottodydaktyki. Na szczególną uwagę zasługuje tu podrozdział 1.9., w którym Autor proponuje definicję glottodydaktyki polonistycznej jako określonej dziedziny nauk humanistycznych i omawia szczegółowo zakres oraz przedmiot jej badań.
  Nowością monografii jest wprowadzenie podziału całej glottodydaktyki polonistycznej na subdyscypliny, z których jedną prof. Miodunka uznał za rozwiniętą i samodzielną, pozostałe zaś za rozwijające się dopiero i będące w różnych fazach tego rozwoju. Cały rozdział drugi (s. 59-130) poświęcił na podsumowanie dorobku naukowego subdyscypliny rozwiniętej, istniejącej już w świadomości nauczycieli JPJO, czyli metodyki nauczania języka polskiego jako obcego. To dorobek imponujący i to nie tylko ze względu na jakość, różnorodność i liczbę pozycji o charakterze podręczników czy poradników do nauczania polszczyzny jako języka obcego, drugiego czy odziedziczonego, ale też opracowań teoretycznych, pośrednio przydatnych w nauczaniu. W podrozdziale 2.8. Autor polemizuje z zarzutami dotyczącymi prowadzenia badań naukowych w metodyce i w glottodydaktyce. Odpiera je, udowadniając na konkretnych przykładach, że oryginalnych badań naukowych w tej subdyscyplinie nie brakuje.
  W kolejnym rozdziale, trzecim (s. 131-248), czytelnik znajdzie wiele cennych, bo nowych informacji o dziewięciu rozwijających się subdyscyplinach glottodydaktyki polonistycznej: o pedeutologii, akwizycji JPJO, o polonistycznym językoznawstwie glottodydaktycznym, preparacji i ewaluacji materiałów dydaktycznych, nauczaniu JPJO wspomaganym komputerowo, o sytuacji polonistyki i nauczania JPJO w poszczególnych krajach i regionach świata, o polityce językowej w zakresie promocji i nauczania JPJO w świecie, o historii nauczania JPJO od początków XVI wieku, wreszcie o glottodydaktyce porównawczej. Co ciekawe, Autor przedstawił dotychczasowy dorobek naukowy każdej subdyscypliny, na nowo interpretując istniejące dotąd prace oraz pokazując, jak wiele jest tu jeszcze do zrobienia. Uwagę przykuwa szczególnie podrozdział 3.8. Historia nauczania języka polskiego jako obcego i drugiego. Lektura tego podrozdziału pokazującego bogactwo tradycji nauczania JPJO niewątpliwie zafrapuje czytelnika, który odkryje, że tradycje nauczania polszczyzny jako języka obcego są o dwieście lat starsze od tradycji nauczania go jako języka ojczystego.
  W rozdziale czwartym (s. 249-300) Autor przedstawia rozwój glottodydaktyki z punktu widzenia teorii innowacji, co jest zabiegiem nowatorskim, dotychczas rzadko stosowanym w naukach humanistycznych i społecznych. W podrozdziale 4.4. omawia np. system certyfikacji języka polskiego jako przykład innowacji przełomowej, o charakterze strategicznym, mającej wpływ na cały proces nauczania i uczenia się języka polskiego jako obcego (s. 260). Osoby zaangażowane w prace nad certyfikacją polszczyzny w latach 2004-2015 na pewno poczują się usatysfakcjonowane po jego lekturze, uświadamiając sobie, w jak ważnym przedsięwzięciu brały udział.
  Rozdział piąty (s.301-336) Autor poświęcił periodyzacji rozwoju glottodydaktyki polonistycznej w latach 1950-2015., dzieląc go na trzy etapy według określonych założeń i kryteriów. Ostatnim etapem, trwającym od 2004 roku, jest etap stosowania standardów europejskich w nauczaniu JPJO. Całą monografię kończy rozdział szósty, w którym prof. Miodunka przedstawił mocne i słabe strony współczesnej glottodydaktyki (podrozdział 6.1.) oraz perspektywy jej rozwoju w przyszłości, specjalną uwagę zwracając za prof. G. Zarzycką na wspólnotę dyskursywną glottodydaktyków polonistycznych. Publikacja zawiera imponującą bibliografię zajmującą 24 strony, która sama w sobie stanowi cenne źródło informacji o pozycjach glottodydaktycznych i dorobku poszczególnych autorów. Streszczenia w czterech językach obcych oraz indeks nazwisk cytowanych autorów zamykają książkę.
  „Glottodydaktyka polonistyczna” prof. W.T. Miodunki powinna stać się obowiązkową lekturą wszystkich zajmujących się nauczaniem języka polskiego jako obcego oraz tych, którzy się do tego nauczania przygotowują na studiach, wiążąc z nim swe przyszłe plany zawodowe. Powinna wejść do kanonu podstawowych opracowań wykorzystywanych na dziennych studiach w zakresie nauczania języka polskiego jako obcego i drugiego, czy na studiach podyplomowych. Warto podkreślić, że jest to pozycja godna polecenia wszystkim polonistom, ponieważ zawiera informacje ważne dla nich szczególnie teraz, kiedy w polskich szkołach jest coraz więcej dzieci migrantów europejskich i dzieci cudzoziemskich. Dlatego gorąco ją polecam!
  I na zakończenie chcę dodać, że czytelnik powinien koniecznie zwrócić uwagę na piękną dedykację książki na s. 5 oraz motto prof. Tokimasy Sekiguchiego na s. 6. Koniecznie, gdyż prof. T. Sekiguchi świetnie widzi z dalekiej Japonii to, co prof. W.T. Miodunka pokazał w swej syntezie jako wieloletni uczestnik rozwoju glottodydaktyki polonistycznej!

dr Agnieszka Przechodzka, Uniwersytet Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl