Przeczytane/Polecane

Humanizm w języku polskim. Wartości humanistyczne w polskiej leksyce i refleksji o języku, Warszawa 2011 pod red. A. Janowskiej, M. Pastuchowej, R. Pawelca


     Prezentowana książka to dziesiąty tom serii zatytułowanej Humanizm. Idee, nurty i paradygmaty humanistyczne. Redaktorem całej serii jest Alina Nowicka-Jeżowa. Zespoły redakcyjne poszczególnych tomów tworzą badacze z kilku uniwersytetów polskich i zagranicznych. Celem przedsięwzięcia było stworzenie kompendium wiedzy na temat tradycji humanizmu polskiego i przekazanie czytelnikowi informacji na temat udziału polskiej nauki w rozwoju europejskiej myśli humanistycznej. Tom X, o którym mowa, w całości poświęcony został studiom językoznawczym, a dokładnie leksyce, która jest świadectwem kształtowania się polskiej myśli humanistycznej. Najważniejsze pola pojęciowe, które zostały omówione w pracy, to wartości sakralne, wartości z zakresu etyki indywidualnej oraz zbiorowej, wartości epistemiczne, estetyczne, a także wartości hedonistyczne i witalne. W poszczególnych polach pojęciowych omawiane są wybrane leksemy, które pozwalają na rekonstrukcję językowej makrostruktury aksjologii humanistycznej.
     Tom składa się z dwunastu rozdziałów. Podczas lektury niezwykle ciekawych studiów można się dowiedzieć, między innymi, co ma wspólnego godność z ‘byciem odpowiednim, stosownym’; jaki rodzaj miłości cechował prawdziwego humanistę i jakie były inne jego cnoty. Dzięki studiom etymologicznym możemy się również dowiedzieć, co różni miłośnicę od małżonki; co wspólnego ma wolność ze swobodą; jak bardzo wraz z upływem lat zmieniło się znaczenie takich wyrazów, jak lewy czy krzywy.
     Odwoływanie się w analizach językowych do szerokiego tła kulturowego zbliżyło badaczy do udzielenia odpowiedzi na pytania typu: kogo humanista nazywał swoim bratem, z czego był rad czy co czyniło go wielkim w oczach mu współczesnych. Szczegółowa analiza językowa pozwoliła wyjaśnić semantykę bardzo wielu wyrazów ważnych dla okresu oświecenia. Zarówno tych, które nie są dziś znane polszczyźnie (m.in. święcie, chędogi, mistrowny, sudanny, sąmnieć się, trąpić się), jak i tych, które używane są i współcześnie (m.in. pycha, zarozumiałość, mądrość, miłość, godność, radość, ludzki, bogobojny).
     Książka Humanizm w języku zachęca przejrzystym układem treści i estetyką wydania. Wywód naukowy prowadzony jest w tomie prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie objaśnienia specjalistyczne mają jasną oraz czytelną formę, która zachęca do dalszych studiów. Warto zaznaczyć, że zapoznanie się z całą serią pozwala w przystępny sposób uzyskać spójny i wyczerpujący obraz polskiego humanizmu widzianego z wielu naukowych perspektyw: filozoficznej, socjologicznej, literackiej oraz językowej.

dr Kinga Knapik, Uniwersytet Śląski

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl