Przeczytane/Polecane

Co warto wiedzieć. Poradnik metodyczny dla nauczycieli języka polskiego jako obcego na Wschodzie A. Dąbrowska, M. Pasieka i U. Dobesz


     „Co warto wiedzieć. Poradnik metodyczny dla nauczycieli języka polskiego jako obcego na Wschodzie” autorstwa Anny Dąbrowskiej, Małgorzaty Pasieki i Urszuli Dobesz to pozycja, która zasługuje na szczególną uwagę obfituje bowiem w cenne wskazówki i zalecenia adresowane do konkretnego odbiorcy – nauczyciela zamierzającego podjąć pracę w charakterze lektora JPJO na Wschodzie i nauczyciela, który w tym zawodzie stawia pierwsze kroki. W „Co warto wiedzieć ...” znajdują się ważne informacje niezwykle przydatne w nauczaniu JPJO w grupach wschodniosłowiańskich, dla których językiem prymarnym jest język rosyjski lub inny wschodniosłowiański. Pozwalają one lektorowi uniknąć pułapek glottodydaktycznych, dzięki wskazaniu tych miejsc polszczyzny, które są trudne do przyswojenia ze względu na silne oddziaływanie interferencji zewnątrzjęzykowej. Ogólne podobieństwo języków – z jednej strony – przyspiesza nauczanie JPJO, ale z drugiej – różnice tkwiące w szczegółach znacznie je utrudniają. Na te właśnie różnice zwracają uwagę Autorki publikacji, podając jednocześnie przykłady różnorodnych ćwiczeń gramatycznych, leksykalnych i fonetycznych, które z powodzeniem nie tylko można, ale należy wykorzystywać na zajęciach w grupach wschodniosłowiańskich.
     Poradnik składa się z 5 części, z których każda stanowi odrębną, zamkniętą całość:
1. Nauczanie JPJO na Wschodzie, poświeconej szczegółowemu omówieniu problemu interferencji zewnętrznej, a konkretnie – negatywnemu wpływowi języka rosyjskiego na przyswajany język polski. Autorki wskazują źródła najczęstszych błędów językowych (przejrzyste tablice porównawcze, komentarze kontrastywne) oraz podają konkretne przykłady typowych błędów interferencyjnych (rusycyzmy), które wprawdzie nie zakłócają znacząco komunikacji, ale mogą prowadzić do nieporozumień, obniżając jednocześnie jakość polszczyzny ucznia. Syntetyczny opis poziomów zaawansowania językowego i programów nauczania JPJO to ważne uzupełnienie tej części poradnika.
2. Pomoce dydaktyczne do nauczania JPJO – w tej części znajdziemy opis pomocy dydaktycznych, przedstawiony w sposób jasny i przystępny. Krótka charakterystyka poszczególnych środków połączona z przykładami ich zastosowania na pewno przyda się każdemu lektorowi. Na szczególną uwagę zasługuje wykaz wybranych podręczników – ogólnych i profilowanych – uwzględniający poziomy zaawansowania językowego oraz nauczanie konkretnych sprawności, dzięki czemu nauczyciel zyskuje gotową listę sprawdzonych podręczników, które z powodzeniem może wykorzystać w swojej pracy lektorskiej.
3. Trudne miejsca polszczyzny – to niezwykle bogate dla nauczyciela źródło informacji o błędach popełnianych przez uczniów posługujących się językami wschodniosłowiańskimi. Autorki pokazują, na które konkretnie (i dlaczego) zagadnienia w nauczaniu JPJO nauczyciel powinien zwrócić szczególną uwagę. Wiedza o nich pozwala na efektywne wykorzystanie czasu zajęć, przyspieszając proces nauczania. Rozdział jest bogato ilustrowany przykładami błędów typowych dla tej grupy uczniów.
4. Sposoby nauczania, ćwiczenia i testowania poszczególnych podsystemów języka. Typy testów językowych to poradnik metodyczny w pigułce, uwzględniający także nauczanie sprawności językowych. Autorki w sposób bardzo przystępny opisują poszczególne podsystemy języka polskiego, podają różnorodne i ciekawe przykłady ćwiczeń, przydatnych w nauczaniu na różnych poziomach zaawansowania językowego. Dotyczy to także rozwijania konkretnych sprawności językowych. Lektor znajdzie tu gotowe rozwiązania metodyczne, na podstawie których będzie mógł – bez problemu – opracować zadania autorskie, własny konspekt zajęć oraz poszczególne rodzaje testów omówione w 4. podrozdziale.
5. Treści pozajęzykowe w nauczaniu JPJO – w tej części poradnika Autorki zwracają uwagę czytelnika na konieczność integrowania zajęć językowych z nauczaniem kultury, a zwłaszcza socjokultury. Znajomość zasad polskiej etykiety językowej, umiejętność odpowiedniego zachowania się w konkretnej sytuacji społeczno-komunikacyjnej jest uczniowi niezbędna w kontaktach z rodzimymi użytkownikami języka. Różnorodne i bardzo ciekawe przykłady ćwiczeń zamieszczone w tej części poradnika mogą być z powodzeniem wykorzystywane na zajęciach we wszystkich grupach narodowościowych.
Poradnik zamyka bogata bibliografia, w której każdy zainteresowany nauczaniem JPJO znajdzie dla siebie potrzebne i interesujące pozycje.
     Jak już wspomniano wcześniej, każdy z rozdziałów „Co warto wiedzieć ...” stanowi odrębną całość, którą tworzą zarówno część opisowa, jak również bardzo przydatna część praktyczna. Razem natomiast stanowią logicznie uporządkowane kompendium wiedzy o nauczaniu JPJO, napisane w sposób przystępny i bogato ilustrowane przykładami. Z tego względu poradnik powinien koniecznie znaleźć się w podręcznej biblioteczce każdego lektora uczącego JPJO w grupach wschodniosłwiańskich, a zwłaszcza tego, który zamierza podjąć pracę za wschodnią granicą. Omawiana pozycja, prezentująca tak szeroki zakres zagadnień, a przy tym zawierająca konkretne rozwiązania i jednocześnie ukierunkowana na konkretnego odbiorcę stanowi ważną publikację w polskim dorobku glottodydaktycznym i jest na pewno godna polecenia.

Dr Grażyna Przechodzka, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl