Przeczytane/Polecane

O panach i paniach. Polskie rzeczowniki tytularne i ich asymetria rodzajowo-płciowa M. Łaziński


     O etykiecie językowej oraz asymetrii rodzajowo-płciowej polszczyzny napisano już wiele i wydawać by się mogło, że trudno będzie uchwycić wymienione zjawiska w sposób nowatorski. Dla czytelnika – zwłaszcza polonisty glottodydaktyka – lektura książki M. Łazińskiego pt. O panach i paniach. Polskie rzeczowniki tytularne i ich asymetria rodzajowo-płciowa jest miłym zaskoczeniem.
     Praca wpisuje się w nurt szeroko rozumianych badań lingwistyki kulturowej. W wielu miejscach widoczne jest ujęcie porównawcze polszczyzny z innymi językami europejskimi. Na szerszy ogląd materiału wpłynęły zagraniczne wykładowo-lektorskie doświadczenia M. Łazińskiego, recepcja dzieł rodzimych i obcych oraz bezpośrednie kontakty ze specjalistami z innych krajów. Sam autor podkreśla, że bazą do analiz są: intuicja badawcza, obserwacja codziennych komunikatów językowych, dane eksperymentalne oraz dane z Korpusu Języka Polskiego PWN.
     Książka dzieli się na dwie zasadnicze części. Pierwsza – w ujęciu diachronicznym zwięźle opisuje polski system adresatywny. Pokazuje dawne (nadmierne) przywiązanie do tytułów. Badacz zauważa, że we współczesnej polszczyźnie asymetria form adresatywnych może być odczuwana przez cudzoziemców również jako przejaw tytułomanii. Obok głównego toku wypowiedzi autor formułuje postulat większego zainteresowania się problemem polskich form honoryfikatywnych zarówno w programach podręczników jpjo, jak i na lektoratach w zagranicznych ośrodkach.
     Druga część monografii to rozważania na temat asymetrii rodzajowo-płciowych w systemie językowym, w wybranych tekstach i w badaniach eksperymentalnych. Badacz skupia się na opisie poszczególnych konstrukcji, neutralizacji rodzaju gramatycznego lub uniwersalizującej funkcji rzeczowników męskoosobowych. Dużo miejsca poświęca tworzeniu feminatiwów. Pokazuje jak asymetria form tytularnych wiąże się z asymetrią rodzajowo-płciową systemu słowotwórczego.
     Styl autora daleki jest od emocjonalizacji i subiektywizacji, co w przypadku książki traktującej o stereotypizacji płci nie zawsze musi być oczywiste. Monografia zawiera obszerną – godną osobnej lektury – bibliografię polskich i zagranicznych pozycji naukowych.
     O panach i paniach (…) to ważna książka dla każdego, kto interesuje się studiami genderowymi, zawiłościami polskiej grzeczności językowej, kultury języka, pragmalingwistyki i gramatyki opisowej. Warto, by dokładnie zapoznał się z nią zarówno krajowy, jak i zagraniczny lektor języka polskiego jako obcego.

dr Maria Wacławek, Uniwersytet w Lublanie

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl