Przeczytane/Polecane

Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XIX wieku Ewa Golachowska


     Książka Ewy Golachowskiej „Jak mówić do Pana Boga? Wielojęzyczność katolików na Białorusi na przełomie XX i XXI” może okazać się interesująca zwłaszcza dla osób zajmujących się polszczyzną oraz polskim dziedzictwem kulturowym poza granicami kraju. Podjęta przez badaczkę problematyka jest szczególnie ważna dla zrozumienia funkcji, którą pełni polszczyzna w środowisku katolików na Białorusi.
     Katolicyzm jest centralnym elementem tożsamości narodowej Polaków na Białorusi, a kościół postrzegany jest jako ostoja polskości. Radziecka polityka represyjna i asymilacyjna doprowadziła do tego, że sfera użycia języka polskiego została ograniczona w wielu przypadkach jedynie do sfery sacrum. Polskość utożsamiana jest często z katolicyzmem, nie zawsze więc deklarowanie polskości tożsame jest z deklaracją tożsamości narodowej w kategoriach, do których przywykliśmy. Zrezygnowanie kościoła katolickiego na początku lat 90. z języka polskiego na rzecz białoruskiego (w niektórych miejscowościach niemal zupełne, w innych tylko częściowe) oraz odbywający się równocześnie proces białorutenizacji, który miał na celu przywrócenie języka białoruskiego do tych sfer użycia, z których został wyparty przez rosyjski, spowodowały poważne zmiany w wartościowaniu obu języków, będących coraz częściej bodźcem do innego rozumienia lub zmiany deklarowanej tożsamości.
     Dużą wartością książki jest to, że próbuje ona nakreślić opisywaną sytuację w różnych częściach Białorusi (wcześniej badacze skupiali swoją uwagę przede wszystkim na Grodzieńszczyźnie oraz na północno-zachodnich rejonach Witebszczyzny), jak również to, że sporą część rozmówców stanowiły osoby w średnim i młodszym wieku (zdecydowana większość poprzednich prac dotyczy starszego pokolenia Polaków). Autorka próbuje określić różnice pokoleniowe zarówno w stosunku do języka (w tym języka sacrum), jak i w kwestii tożsamości. Ciekawe (choć wymagające dalszych badań) są obserwacje dotyczące polskiej inteligencji na Białorusi oraz uwaga o idiolektalnym charakterze polszczyzny przedstawicieli najmłodszej generacji Polaków na Białorusi, ściślej o tym, że „nie przeradza się w polskojęzyczność społeczności”, nie prowadzi do powstania regionalnej normy.


Dr Olga Guszczewa
Państwowy Uniwersytet Białoruski w Mińsku

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl