Przeczytane/Polecane

Mówimy uprzejmie. Poradnik językowego savoir-vivre’u Małgorzata Marcjanik


  Książka Małgorzaty Marcjanik „Mówimy uprzejmie” wydana przez Wydawnictwo Naukowe PWN w 2009 r. jest poradnikiem językowego savoir-vivre’u. Publikacja mówiąca o grzeczności językowej wyróżnia się na tle licznych poradników dobrego wychowania zalewających nasz rynek wydawniczy.
  Na 177 stronach autorka pisze o podstawach grzeczności językowej, formach adresatywnych, łamaniu norm grzeczności w wypowiedziach publicznych i mediach oraz zamieszcza porady językowe. Publikację rozpoczynają informacje ogólne na temat grzeczności językowej i strategiach grzecznościowych. W dalszej części autorka pisze o grzeczności biznesowej oraz powinnościach grzecznościowych kobiet i mężczyzn oraz opisuje sytuacje szczegółowe, między innymi powitania i pożegnania i podziękowania. Znajdujemy tam również rozdziały dotyczące grzeczności w windzie, w stosunkach sąsiedzkich, dyskusjach i sporach oraz na wykładach. Każdy rozdział przynosi szczegółowe informacje na temat typu omawianego aktu mowy, wyjaśnienia znaczenia różnorodnych zwrotów grzecznościowych, opis sytuacji, w których mają zastosowanie oraz uwagi dotyczące stosownego w danych okolicznościach zachowania w części podsumowującej każdy rozdział i zatytułowanej „Warto wiedzieć”. Czytelnik znajdzie w książce informacje o tym, w jaki sposób grzecznie odmówić i bronić swojego stanowiska w sporach, uwagi na temat grzeczności w mediach oraz rady, jak pisać listy tradycyjne, e-maile i SMS-y. W końcowej części publikacji autorka zamieściła klucz do form adresatywnych i porady językowe.
  W okresie szybkich przemian społecznych rośnie zazwyczaj popyt na wszelkie poradniki dobrego wychowania. Wszyscy chcemy być postrzegani jako osoby eleganckie, grzeczne i dobrze wychowane. Grzeczność jest bowiem postrzegana pozytywnie przez otoczenie, a przekroczenie norm społecznych, jakimi są normy grzecznościowe, może nas narazić na opinię osoby niewychowanej i związany z tym ewentualny ostracyzm środowiskowy.
  Książkę Małgorzaty Marcjanik polecam Polakom i cudzoziemcom. Nauczyciele języka polskiego jako obcego mogą wykorzystać ją w nauczaniu komunikacji językowej i strategii grzecznościowych. Grzeczność językowa nie ma charakteru uniwersalnego. Jest zbiorem form językowych przyjętych w danej kulturze i odzwierciedla mentalność danej społeczności. Osoba ucząca się języka obcego powinna przyswoić sobie zwroty językowe o funkcji grzecznościowej, a wraz z nimi stosowne gesty i mimikę, równolegle z przyswajaniem słownictwa i reguł gramatycznych. Uczący się języka polskiego znajdą w książce Małgorzaty Marcjanik odpowiedzi na nurtujące ich pytania, np. jak odpowiadać na akty grzeczności, do kogo można zwracać się przez ty, w jaki sposób tytułować osoby w środowisku akademickim. Książka rozszerza wiedzę o polskich zachowaniach kulturowych i pozwala nauczyć się stosownego w danej sytuacji zachowania, a odpowiednie zastosowanie struktur językowych oczekiwanych w danym momencie przez otoczenie świadczy przecież o wyższej umiejętność posługiwania się językiem.

Anna Gałęziowska-Krzystolik, Uniwersytet Śląski




  Jak zareagować odmową, nie wywołując konfliktu? Jak przedstawić się przez telefon? Kto pierwszy powinien zaproponować przejście na ty? A nawet, jak rozmawiać przez domofon? Odpowiedzi na te, i wiele innych pytań znajdziemy w książce opublikowanej przez Wydawnictwo Naukowe PWN Mówimy uprzejmie. Poradnik językowego savoir-vivre’u.
  Autorką tej bardzo przydatnej pozycji jest profesor Małgorzata Marcjanik, pracująca w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Dlaczego bardzo przydatnej? Ponieważ - jak pisze autorka - „polska grzeczność językowa nie ma się dobrze.” A tymczasem: „Duża część społeczeństwa ceni sobie tradycyjne wartości, do których należy umiejętność zachowania się w każdej sytuacji, takt, szacunek dla partnera komunikacji” (s. 175). Zainteresowania badawcze i naukowe autorki skupiają się wokół etykiety językowej, pragmatyki językowej, retoryki i erystyki, można więc powiedzieć, że krótki i przejrzyście napisany poradnik, o którym tu mówimy, opiera się na solidnej podstawie badawczej i stanowi przybliżenie badań szerokich i dla ogółu czytelników hermetycznych. Książka Małgorzaty Marcjanik jest więc pozycją dla wszystkich tych, którzy zainteresowani są poprawnością językową i prawidłami grzeczności. Poradnik przyda się nauczycielom języka polskiego, dając im oręż do walki z - trapiącymi nas na co dzień i opisywanymi również przez autorkę - zjawiskami degradacji polskiego savoir-vivre’u językowego. Może stanowić też nieocenioną pomoc dla środowiska lektorów języka polskiego jako obcego, a także dla wciąż zwiększającej się liczby obcokrajowców, studiujących na polskich uczelniach.
  Mówimy uprzejmie… zawiera, bogaty w przykłady, przejrzyście skomponowany zbiór porad, dotyczących grzeczności językowej, obowiązującej w różnych sferach naszego życia. Poradnik został podzielony na cztery części: 1. Podstawy grzeczności, 2. Formy adresatywne, 3. Łamanie norm grzeczności w wypowiedziach publicznych i medialnych, 4. Porady językowe. Autorka napisała swój poradnik w taki sposób, który daje czytelnikowi wolność w zakresie trybu lektury: jako całość, jest pasjonującym wglądem w problematykę grzeczności językowej; natomiast krótkie podsumowania rozdziałów „Warto wiedzieć, że…” stanowią rozwiązanie dla tych bardziej leniwych; ograniczenie się do czytania porad, to opcja dla praktycznych; zawsze można też potraktować poradnik jako swoisty słownik grzeczności - wtedy, gdy nurtuje nas konkretna wątpliwość.
  Poglądy autorki na kwestię grzeczności cechuje pewien konserwatyzm, wyrażający się w jej przekonaniu, że kiedyś było lepiej. I pewnie ma rację.

mgr Anna Gawryś, Szkoła Języka i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl