Aktualności

Monika Válková Maciejewska: Język polski dla najmłodszych. Szkoła polonijna w Serbii


Serbia większości z nas kojarzy się nie tyle z perspektywicznym państwem, które pretenduje do przyłączenia do UE, co z byłą Jugosławią, jedym z niewielu kierunków wczasowo–handlowych dozwolonych w latach PRL, wyrobami ze skóry, kawą, wojną i bombardowaniami. Trudno odjąć słuszności tym skojarzeniom, jednak każdy, kto odwiedził Serbię i tu pomieszkał, wie, że państwo to ma do zaoferowania o wiele więcej, niż wspomnienia lat 90.

Belgrad broni się sam. Stolica licząca blisko dwa miliony mieszkańców (jedna czwarta całej ludności Serbii) jest centrum kulturalnym i biznesowym kraju. Obok Nowego Sadu Belgrad jest metropolią, którą by można jednym tchem zestawić z Wiedniem czy Budapesztem.

To już Bałkany - jak mówią miejscowi, a widać to i po rozmieszczeniu przestrzennym miasta, i po eklektycznej urbanistyce. Właśnie te Bałkany przyciągały niegdyś wczasowiczów i handlowców z krajów byłego bloku wschodniego, w tym z Polski. Niektórzy wrócili z podróży, inni zaś zostali, znajdując w Serbii swoje drugie połówki (ten rodzaj emigracji nazwano „emigracją serc”). Rodzin takich wcale nie było mało, dlatego postanowiono zadośćuczynić zaistniałym potrzebom kształcenia dwujęzycznego i kulturowego i powołano w Belgradzie polonijną szkołę. Teraz jej szeregi zasila już druga generacja dzieci.

Szkoła Polonijna w Belgradzie

Szkoła Polonijna w Belgradzie powstała w 1989 roku. Na początku kształciła tylko w zakresie językowym, potem rozszerzyła działalność o inne aspekty edukacyjne (konkretne przedmioty) i zaczęła przygotowywać projekty kulturalne. W ten sposób z placówki oświatowej stała się centrum polonijnym o bardzo szerokim zakresie aktywności. Długo była jedyną zorganizowaną formą działalności polonijnej, skutecznie skupiającą i integrującą środowisko. To właśnie z powodu tak rozbudowanych działań kulturalnych i oświatowych postanowiono zreformować placówkę i 1 września 2000 roku zarejestrowano Centrum Edukacyjno-Kulturalno-Oświatowe „Centrum Poloniusz-Pegaz”. Obowiązki edukacyjne w Centrum przejęła szkoła (która była jego najważniejszym filarem), a inne, zasadzające się m.in. na organizacji, propagowaniu polskości, wspieraniu integracji i nawiązywaniu nowych więzi kulturalno-naukowych objęło Centrum Poloniusz-Pegaz. Centrum Poloniusz-Pegaz było jednocześnie siedzibą szkoły.

Dziś Szkoła Polonijna jest placówką stricte oświatową, prowadzącą zajęcia w soboty, w dwu grupach wiekowych: młodszej (dzieci od 4 – 7 lat) i starszej (dzieci od 8 – 12 lat). Obie grupy wymagają od nauczycieli niewiarygodnie dużej dozy kreatywności i wyrozumiałości: edukacja młodszych dzieci opiera się w większości na zabawie i prowadzona jest w dwu językach: tu niezbędnymi dla nauczyciela słowami kluczowymi są imitacja, plastyka, motoryka i dryl; starsi uczniowie zajęcia mają już podzielone: obok języka polskiego uczą się geografii, wiedzy o społeczeństwie, Unii Europejskiej i sztuce (na lekcjach wszyscy swobodnie posługują się językiem polskim). Ważnym elementem edukacyjnym są również spotkania okolicznościowe i świąteczne, na które zapraszani są rodzice, dziadkowie oraz przyjaciele Szkoły. Na nich dzieci mogą pochwalić się znajomością kultury polskiej (np. wiedzą już, jak się przywołuje św. Mikołaja, jak stroi choinkę, robi laurki dla Mamy i Taty, składa życzenia na Święta Wielkanocne czy maluje pisanki), a także znajomością polskiej literatury (teatrzyki dla szerszej publiczności, deklamacje wierszy polskich klasyków: Tuwima i Brzechwy) i muzyki (skrzypcowe wykonania utworów ludowych i fortepianowe interpretacje polskich kompozytorów).

Na początku swojej działalności, przez pierwsze dziesięć lat, szkoła korzystała z pomieszczeń użyczonych przez Ambasadę RP w Belgradzie. Dziś zajęcia odbywają się w wynajętych salach, bo i dzieci z roku na rok przybywa. Grono pedagogiczne tworzą 3 osoby z dyrektorką szkoły, panią Krystyną Radović, na czele, która nie tylko przygotowuje program, ale motywuje i w działalność szkoły przekonująco włącza również studentów polonistyki i stypendystów fundacji Semper Polonia. Lekcje cieszą się dużą popularnością: dzieci z zajęć wychodzą uśmiechnięte, nauczyciele usatysfakcjonowani, a rodzice wdzięczni, że ich pociechy nie tylko rozszerzają swoją wiedzę, ale również integrują się między sobą.

Zagraniczne szkoły polonijne są placówkami, które wprowadzają dziecko (zaraz po środowisku rodzinnym), w świat polskich tradycji i kultury, ugruntowując je, czasami klasyfikując, ubierając w terminologię i niejednokrotnie wyjaśniając. Warto się tym szkołom przyjrzeć, przede wszystkim je docenić i, jak tylko nadarzy się okazja, włączyć się w ich działania.

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl