Aktualności

Prezentacja ośrodka uniwersyteckiego, gdzie odbędzie się międzynarodowa konferencja regionalna współorganizowana przez Stowarzyszenie „Bristol”: Język w kulturze – kultura w języku 2 (10-11 kwietnia 2014 roku)


     Historia dydaktyki języka polskiego jako obcego na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie jest niemal tak długa, jak dzieje samej, założonej w 1919 roku uczelni. W 1921 roku otwarto tu Wydział Filozoficzny, a już dwa lata później, w roku akademickim 1923/1924, zaczął pracować na nim pierwszy lektor języka polskiego, dr Jerzy Pogonowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od tej pory, z wyjątkiem lat wojennych i powojennych (1939 – 1949), wysyłani są na Uniwersytet lektorzy z Polski – oprócz Krakowa również z Warszawy, Katowic, Łodzi czy Torunia.

 

     Nauczanie języka polskiego na Uniwersytecie Komeńskiego przybierało i nadal przybiera różną formę: od lektoratu dla studentów rozmaitych kierunków, po specjalizację językową w ramach studiów translatorskich czy – od niedawna – środkowoeuropejskich. Nie ma bowiem na Słowacji kierunku kształcącego polonistów w znanym z Polski systemie studiów. Zamiast tradycyjnej filologii istnieje tu kierunek o nazwie tłumaczenie pisemne i ustne (prekladateľstvo a tlmočníctvo), a w jego ramach studiuje się zawsze dwa języki (popularne są szczególnie angielski i niemiecki, mniej kombinacje z innymi językami słowiańskimi, np. chorwackim czy rosyjskim). Grono osób wybierających specjalizację z polskim nigdy nie było duże, zwykle na dany rok przyjmowano od 5 do 10 studentów (wyjątkowo liczny był jedynie rocznik absolwentów 2009). Wziąwszy jednak pod uwagę argument pragmatyczny, tj. zapotrzebowanie na polskich tłumaczy na słowackim rynku pracy, tę „niszowość” bratysławskiej polonistyki należy postrzegać raczej jako jej zaletę.

 

     Przyszli tłumacze to jednak nie jedyni uczący się na Uniwersytecie Komeńskiego języka polskiego. Jest on jednym z chętniej wybieranych przez studentów języków dodatkowych, zwłaszcza przez słowacystów, rusycystów czy etnologów. Reagując na zapotrzebowanie, Katedra Filologii Słowiańskich wydłużyła przed dwoma laty jego naukę do trzech lat (do roku 2008/2009 program obejmował jedynie rok nauki, następnie dwa lata).
     Od roku akademickiego 2012/2013 polski jest również przedmiotem specjalizacyjnym na kierunku studia środkowoeuropejskie. Ich studenci również muszą wybrać przynajmniej dwa języki obce (polski, niemiecki, węgierski i słoweński). Prócz języków program obejmuje również historię, politykę oraz kulturę regionu środkowoeuropejskiego. Kierunek ten cieszy się rosnącą popularnością, co skłoniło Katedrę Filologii Słowiańskich do opracowania podobnego programu studiów slawistycznych, w ramach których studenci wybieraliby dwa języki słowiańskie, wśród nich polski. Program zostanie w tym roku przedłożony do oceny Komisji Akredytacyjnej.

 

     W ciągu ostatnich kilku lat zmienił się w znacznym stopniu zarówno program zajęć na studiach przekładowych (przybyło więcej przedmiotów z zakresu tłumaczenia oraz kultury polskiej, dzięki czemu udało znaleźć się rozsądną równowagę między filologicznym a translatorskim charakterem studiów), jak również zestaw przedmiotów do wyboru, dostępnych dla studentów całego wydziału, takich jak Realia Polski czy Polski film (z wykładowym językiem słowackim). Dzięki bogatej ofercie zajęć, student pragnący uczyć się na Uniwersytecie Komeńskiego języka polskiego lub pogłębiać swoje wiadomości o Polsce i jej kulturze, ma naprawdę szeroki wybór. Może również ubiegać się o wyjazd do Polski w ramach programu Erasmus lub bilateralnej umowy między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Słowacką.
     Katedra Filologii Słowiańskich współpracuje z wieloma ośrodkami zagranicznymi. W Polsce są to Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Śląski oraz Uniwersytet Łódzki, ponadto uczelnie w Lipsku, Sofii, Wielkim Tyrnowie, Lubljanie i Brnie. Współpraca ta jest szczególnie prężna właśnie z ośrodkami polskimi – co roku na pobyty semestralne wyjeżdża kilkoro studentów, a na Uniwersytecie Komeńskiego regularnie studiują polscy słowacyści i poloniści. Jeśli chodzi o wymianę nauczycieli, częstymi gośćmi są dr Hans-Christian Trepte z Uniwersytetu w Lipsku czy dr Rafał Majerek z UJ, co roku przyjeżdżają także wykładowcy z Uniwersytetu Śląskiego: Instytutu Filologii Słowiańskiej, Instytutu Języka Polskiego oraz Szkoły Języka i Kultury Polskiej. W ostatnich latach Katedra gościła też m.in. prof. Elżbietę Tabakowską i prof. Andrzeja Markowskiego.

  

     Zainteresowanie językiem polskim i samą Polską na Uniwersytecie Komeńskiego jest na pewno duże. Świadczy o tym rosnąca liczba studentów uczęszczających na dostępne w ogólnowydziałowej ofercie zajęcia językowe (co roku od 60 do 70 osób) oraz z realiów i filmu (po 20 – 25 osób). Na studiach środkowoeuropejskich ponad połowa studentów wybrała w tym roku specjalizację z językiem polskim. Ponadto z roku na rok przybywa chętnych na letnie kursy językowe oraz pobyty semestralne w Polsce; coraz częściej są to studenci innych niż polonistyczne kierunków.
     Te liczby cieszą szczególnie w jubileuszowym roku bratysławskiej polonistyki. Martwią niestety problemy kadrowe – w chwili obecnej kadra polonistyczna składa się z samych Polek. Nie ma samodzielnych pracowników naukowych, wykształconych na Słowacji polonistów. I chociaż nie brakuje utalentowanych absolwentów, pragnących podjąć studia doktoranckie, trudno znaleźć dla nich promotorów. Problem ten dotyka zresztą nie tylko Bratysławę, ale także inne słowackie uczelnie z kierunkami polonistycznymi. Dlatego też słowacka polonistyka jest, paradoksalnie, pomimo opisanych wyżej sukcesów, zagrożona. Pozostaje mieć nadzieję, że sytuacja ta w najbliższej przyszłości ulegnie zmianie.

Tekst przygotowała
Kinga Wawrzyniak, Uniwersytet Komeńskiego w Bratysławie

 

Coryright © 2012 Stowarzyszenie „Bristol”
02-078 Warszawa
ul. Krzywickiego 34
tel.: +48 (22) 625-42-53
tel.: +48 (22) 625-42-67
fax: +48 (22) 625-75-23

Projekt i wykonanie: www.kosler.pl